Kıdem ve İhbar Tazminatı: Kimler Alabilir, Nasıl Hesaplanır?
Çanakkale’de kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanma şartları, giydirilmiş ücret, tavan uygulaması, kesintiler ve arabuluculuk süreci açıklanmaktadır.
4 dakikalık okuma 11 bölüm
Kıdem tazminatı, iş sözleşmesi kanunda sayılan hâllerden biriyle sona eren ve asgari çalışma süresini dolduran işçiye ödenir. İhbar tazminatı ise bildirim şartına uyulmadan yapılan fesihlerde gündeme gelir. İkisi farklı şartlara bağlıdır ve birlikte doğabilir.
İki tazminat, iki farklı mantık
Kıdem tazminatı çalışılan süreye karşılık gelir. Feshin kimden geldiğinden çok, feshin türü belirleyicidir.
İhbar tazminatı ise süreye değil, usule ilişkindir. Belirsiz süreli sözleşmeyi fesheden taraf, karşı tarafa önceden bildirimde bulunmak zorundadır. Bildirim yapılmazsa bu sürenin ücreti tazminat olarak ödenir.
Bu ayrım pratik bir sonuç doğurur: işveren haklı sebeple derhal fesih yaptığında ihbar tazminatı doğmaz; işçi haklı sebeple fesih yaptığında kıdem tazminatı hakkı korunur ama ihbar tazminatı istemez.
Kıdem tazminatına hak kazanma
Hak doğuran başlıca hâller:
- İşverenin haklı sebep dışında fesih yapması
- İşçinin kanunda sayılan haklı sebeplerle feshi
- Askerlik görevi
- Emeklilik veya yaşlılık aylığına hak kazanma
- Kadın işçinin evlilik tarihinden itibaren tanınan süre içinde feshi
- İşçinin ölümü hâlinde mirasçılarına
Hak doğurmayan tipik hâl: işçinin haklı bir sebep göstermeden istifası.
Hesaplama
Kıdem tazminatı, her tam çalışma yılı için otuz günlük giydirilmiş brüt ücret tutarındadır. Yıldan artan süreler oranlanır.
Giydirilmiş ücret, çıplak brüt ücrete süreklilik gösteren ödemelerin (yol, yemek, düzenli ikramiye, prim) aylık karşılığının eklenmesiyle bulunur. Arızi ödemeler bu hesaba girmez.
Tavan uygulaması
Hesaba esas alınacak otuz günlük ücret, kanunla belirlenen yıllık kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Ücret tavanın üzerindeyse hesap tavan üzerinden yapılır. Tavan her yıl iki kez güncellenir.
Kesintiler
Kıdem tazminatı, tavanı aşmadığı sürece gelir vergisinden istisnadır; yalnızca damga vergisi kesilir. İhbar tazminatı ise ücret niteliğinde sayıldığından gelir vergisine de tabidir; net tutarı, ilgili dönemdeki vergi dilimine göre değişir.
Güncel tavan tutarı ve damga vergisi oranı, sitedeki kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracında kaynağıyla birlikte gösterilir.
İhbar öneli
Bildirim süresi, işçinin kıdemine göre kademeli olarak artar. Fesheden taraf bu süreye uymazsa, süreye karşılık gelen ücreti tazminat olarak öder.
İşveren dilerse bildirim süresini peşin ödeyerek sözleşmeyi derhal sona erdirebilir. İşçi açısından bildirim süresi içinde iş arama izni hakkı doğar.
Faiz ve zamanaşımı
Kıdem tazminatına uygulanacak faiz, genel yasal faiz değildir; mevduata uygulanan en yüksek banka faizidir. Bu ayrım, uzun süren dosyalarda önemli tutar farkı yaratır.
İhbar tazminatı ise yasal faize tabidir.
Arabuluculuk
İşçilik alacaklarında arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir. Anlaşma sağlanamazsa düzenlenen son tutanakla dava açılabilir.
Kıdem süresinin hesabı
Kıdem, işe giriş tarihinden fesih tarihine kadar geçen süredir. Ancak bazı dönemler bu süreye dâhil edilmez veya özel kural uygulanır:
- Ücretsiz izinde geçen süreler kural olarak kıdeme sayılmaz
- Askerlik nedeniyle ara verilen dönem, kanunda belirtilen şartlarla değerlendirilir
- Aynı işverene ait farklı işyerlerinde geçen süreler birleştirilir
- İşyeri devrinde işçinin kıdemi devam eder; devralan işveren önceki süreden de sorumlu olur
Aralıklı çalışmalarda her dönem ayrı ayrı değerlendirilir; önceki dönem için kıdem tazminatı ödenmiş ve ibraname alınmışsa o dönem yeniden hesaba katılmaz.
Alt işveren ilişkisinde sorumluluk
İşçi alt işveren (taşeron) bünyesinde çalışıyorsa, asıl işveren de işçilik alacaklarından birlikte sorumludur. Bu sorumluluk, alt işverenin ödeme gücünün bulunmadığı hâllerde işçi bakımından belirleyici olur.
Muvazaalı alt işverenlik ilişkisi tespit edilirse, işçi baştan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır ve kıdem buna göre hesaplanır.
İbraname ve ödeme
Fesih sırasında imzalatılan ibranameler, kanunun aradığı şekil şartlarını taşımıyorsa geçersiz sayılır. Ödemenin banka aracılığıyla yapılmış olması ve ibranamenin fesih tarihinden belirli süre sonra düzenlenmesi aranan şartlardandır.
Tazminatın taksitle ödenmesi mümkündür; ancak taksitlendirme işçinin alacağının tamamını ibra ettiği anlamına gelmez.
Dava mı, arabuluculuk mu?
İşçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartı olduğundan sıralama şudur: önce arabulucuya başvuru, anlaşma sağlanamazsa son tutanakla dava. Arabuluculukta varılan anlaşma, ilam niteliğinde belge sayılır ve doğrudan icraya konulabilir.
Arabuluculuk aşamasında hesabın doğru yapılması önemlidir; anlaşma sonrası aynı kalem için yeniden dava açılamaz.
Çanakkale’de bu süreç
Dosyanın hangi adliyede görüleceği, uyuşmazlığın türüne ve yer bakımından yetkiye göre belirlenir. Çanakkale’de iki ağır ceza merkezi bulunur. Çanakkale Adliyesi’nin yargı çevresi merkez ile Ayvacık, Bayramiç, Ezine, Gelibolu, Gökçeada ve Lapseki’dir. Eylül 2025’te faaliyete geçen Biga Ağır Ceza Mahkemesi’nin yargı çevresi ise Biga, Çan ve Yenice olarak belirlenmiştir (HSK Genel Kurulu, 06.08.2025, 1070 sayılı karar). Müstakil adliyesi bulunmayan iki ilçeden Bozcaada Ezine Adliyesi’ne, Eceabat ise Çanakkale Adliyesi’ne bağlıdır.
Hangi ilçenin hangi adliyeye bağlı olduğunu resmî kaynaklarıyla birlikte Çanakkale adliyeleri rehberinde bulabilirsiniz.
Bu konu İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku çalışma alanı kapsamındadır.
Sıkça sorulan sorular
Kıdem tazminatından hangi kesinti yapılır?
Kıdem tazminatı, yıllık tavanı aşmadığı sürece gelir vergisinden istisnadır; yalnızca damga vergisi kesilir. İhbar tazminatı ise gelir vergisine tabidir.
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Kural olarak alamaz. Ancak kanunda sayılan haklı fesih hâllerinde (ücretin ödenmemesi, sigortasız çalıştırılma gibi) işçinin feshi kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırmaz.
Giydirilmiş ücret ne demek?
Çıplak brüt ücrete; yol, yemek, ikramiye gibi süreklilik gösteren ödemelerin aylık karşılığının eklenmesiyle bulunan tutardır. Kıdem hesabı bu tutar üzerinden yapılır.